پيشنهادهاي سارکوزي

نامه سارکوزي که در 34صفحه تنظيم و در يک ميليون شمارگان انتشار يافته است، توسط خود او در اولين روز سال تحصيلي در برابر دانش آموزان فرانسوي قرائت شد. همچنين اين نامه با 500هزار يورو هزينه براي بيش از 800هزار کادر آموزشي ارسال مي شود.
نامه اي به تعبير کارشناسان اولين نمونه در نوع خود بشمار مي رود. برخي هم اين نامه را به نامه «ژول فري» بنيانگذار آموزش ملي فرانسه در اواخر قرن نوزدهم تشبيه کرده اند.
مواضع ضد سوسياليستي سارکوزي و شعارهاي راست ليبرالي او در جريان انتخابات به ويژه اظهارات صريح وي براي مقابله با جنبش چپ 1968که نقطه عطفي در تاريخ معاصر فرانسه محسوب مي شود، نشان مي داد که سارکوزي در پي تغيير بنيادين سياست هاي کلي فرانسه است.
نظام جديد آموزشي به نام "مدرسه يگانه" در شمار همان ميراثي است که از نظر سارکوزي ادامه آثار انقلاب دانشجويي ماه مه سال 68در فرانسه محسوب مي شود.
اينکه اقتدار معلم در چشم دانش آموزان کاهش يافته باشد و يا ارتباط بخش هاي آموزشي با بازار کار سرمايه ضعيف باشد به باور سارکوزي از نتايج همان گرايشهاي سوسياليستي برآمده از انقلاب دانشجويي ماه مه 1968است.
سارکوزي در پيام خود همان شعارهاي زمان انتخابات را آورده است: اصلاح مدارس راهنمايي يگانه، استقلال بخشي به مراکز آموزشي، تعليم همه دانش آموزان معلول، تنظيم و يکنواختي نوسان برنامه هاي آموزشي، بازسازي ارزشهاي فرهنگي در محيط هاي آموزشي، گشايش درهاي مدارس به سوي بيرون (بازار)، توسعه آموزش تربيت بدني و...
فراهم کردن هزينه اين اقدامات در نظام آموزشي فرانسه را سارکوزي موکول به شايستگي، کارآمدي و تعديل نيروي انساني کرده است.
شيوه اي که سارکوزي با آن به جلو آمده است چندان کامياب به نظر نمي رسد، چرا که سنت اجتماعي فرانسه که بر اعتراض و انتقاد مدام شکل گرفته است موضع گيري هاي او را بر نخواهد تافت.
به عنوان مثال او گفته است که خزانه کشور 1200ميليارد يورو بدهي دارد و او به عنوان رييس جمهوري تازه راه يافته به کاخ «اليزه» مسوول پرداخت حقوق معلمان و اين بدهي 30ساله نيست.
يکي از موارد مورد اشاره منتقدان چپ، تهديد سارکوزي به قطع کمک هزينه هاي اجتماعي است که دولت به همه خانواده ها ارايه مي کند و سارکوزي تهديد کرده که اگر خانواده اي امکان رفتن فرزند خود را به مدرسه فراهم نکند و يا اينکه غيبت هاي تحصيلي طولاني شود، بايد اين کمک ها را قطع کرد.
سارکوزي در پيام خود اوليا دانش آموزان را نيز خطاب قرار داده و با عباراتي جدي، کم سابقه و آمرانه آنها را مسوول اوليه آموزش فرزندان خود قلمداد کرده است.
او به اولياي دانش آموزان گفته است که آنها ادب و احترام به بزرگتر و معلم، قدرشناسي، انجام تکاليف و حس مسووليت را بايد به فرزندانشان منتقل کنند.
سارکوزي در اين پيام آورده است که کسي حق ورود به مدارس راهنمايي (کولژ) را ندارد مگر اينکه در سال آخر دبستان شايستگي ورود خود را ثابت کند. همين طور کسي نمي تواند وارد دبيرستان شود مگر در کولژ اين نکته را به اثبات برساند.
آموزگاران و اتحاديه هاي اولياي دانش آموزان فرانسه، کار سارکوزي در مورد بهبود شرايط آموزشي را به اقدام «ليونل ژوسپن» وزير آموزش ملي فرانسه در سال 1988تشبيه مي کنند.
اظهارات سارکوزي کادر آموزشي فرانسه را نسبت به کاهش بودجه و در نتيجه تعديل نيروهاي آموزشي نگران کرده است.
حال آنکه در آن سال ژوسپن تعدادي نيروي جديد وارد دستگاه آموزشي فرانسه کرد.
اگر سارکوزي حذف 11هزار و 200پست آموزشي را بر دستگاه آموزشي فرانسه تحميل کند، آنگاه اين رقم را بايد بر 12هزار پست حذف شده سال 2004نيز در اين دستگاه افزود.
سارکوزي از اين راه دو هدف در نظر دارد، از سويي مي خواهد تعادل را بر بودجه فرانسه حاکم کند و کارنامه اي مثبت از اقتصاد دولت بر جاي بگذارد و روياي رشد اقتصادي فرانسه را محقق کند و از سوي ديگر برنامه هاي آموزشي جديد را در قالب اصلاحاتي که ريشه در فرهنگ سرمايه سالار دارد، محقق کند.
از اين روي او نياز به يک جراحي در ساختار آموزشي فرانسه دارد تا آنچه هست دگرگون شود.
رييس جمهوري فرانسه به کادر آموزشي اين کشور نيز سفارش کرده است که ساعات تدريس را در مدارس کم کنند، شايد از اين راه بتوان کمبود نيروي آموزشي را جبران کرد.
به علاوه کار ديگر او اين است که هر معلم بتواند به جز رشته تخصصي خود يک رشته ديگري را نيز تدريس کند تا به زعم او بتوان ميان رشته هاي نزديک ارتباط دو سويه برقرار کرد، اين اصلاحات سارکوزي از هم اينک فرياد اتحاديه هاي معلمان را بلند کرده و آنها اين بلند پروازي هاي سارکوزي را عملي نمي دانند.
سارکوزي در شرايط کنوني کل نظام آموزشي جديد فرانسه را که بيش از 30 سال قدمت دارد با اين عنوان که محصولاتي کم فايده به بازار کار فرانسه تحويل مي دهد، زير سوال برده است.
سارکوزي مي خواهد که مدرسه امروز به سوي بازار گشايشي داشته باشد و بتواند ميان نيازهاي اقتصادي جامعه و نظام آموزشي فرانسه پلي بزند.
در اين ميان ژست اخلاقي سارکوزي نيز قابل توجه است، او به تنزل ارزشهاي اخلاقي در جامعه فرانسه معترض است و بر اين باور است که جاي بيشتري براي دين و اخلاق در مدارس بايد باز کرد.
سارکوزي در اين نامه به اوليا دانش آموزان معلول نيز اميد داده که دولت پشتيبان آنها است و آنها را تنها نخواهد گذاشت. وي در اين سند آورده است که محصلين معلول (به ويژه نابينايان) بايد در کنار دانش آموزان سالم در سرکلاس درس بنشينند و برخورد مستقيم با هم داشته باشند.
رييس جمهوري فرانسه گفته است: عدالت و برابري جمهوري خواهانه فرانسوي به اين معنا نيست که به همه يک چيز بدهيم، بلکه به اين معنا است که تلاش کنيم تا بر اساس نياز هر کس، شايستگي، ناتواني و مشکل او امکانات را تقسيم کنيم.

نگاه مقايسه اي

بررسي هاي مرکز آمار اتحاديه اروپا نشان مي دهد که ساعات آموزش دانش آموزان فرانسوي يکي از شلوغ ترين برنامه هاي آموزشي در اروپا است.
در ميان 30کشور بررسي شده و با 958ساعت آموزش ساليانه، دبستاني هاي فرانسوي در مقام دوم پس از ايتاليا (با 980ساعت) قرار مي گيرند.
پس از فرانسه، اسکاتلند با 950ساعت، هلند با 940ساعت و پرتغالي ها با 910ساعت آموزش ساليانه در مقام هاي بعدي قرار دارند.
دبستاني هاي لتوني، بلغاري و ليتواني و رومانيايي هاي کوچک با کمترين زمان آموزش (از 478تا 555ساعت) با بيشترين زمان آزاد براي بازي و تفريح مواجه اند و در کنار فرانسه در حاليکه ساير کشورها بالاي 800ساعت آموزش ساليانه دبستاني دارند، آلمان با 698ساعت در ميان کمترين ها قرار گرفته است.

واکنش ها

حزب راست حاکم فرانسه «يو.ام.پ» با استقبال از موضع آموزشي سارکوزي در آغاز سال تحصيلي جديد، نامه وي به آموزگاران اين کشور را فراخواني به الزامات نوسازي نظام آموزشي خوانده است.
اين حزب با صدور بيانيه اي ضمن تحسين کم سابقه اي از سارکوزي آورده است که «پيام قوي رييس جمهوري که در تاريخ جمهوري پنجم فرانسه بي سابقه است تقويت مباني نظام آموزشي فرانسه را بر اساس وعده هاي انتخاباتي سارکوزي نويد مي دهد».
اين بيانيه در ادامه آورده است که پيام رييس جمهوري تصريح بر ترکيب بنيان آموزشي فرانسه بر اساس اصول لائيسيته، شايستگي، احترام به اقتدار، گشايش به ديگران و حق ورود همه دانش آموزان به يک نظام آموزشي با کيفيت است.
حزب راست حاکم فرانسه در بيانيه خود از همه اطراف مسايل آموزشي کشور از جمله دانش آموزان، اساتيد و اولياي آنها خواسته است که براي پيشبرد يک برنامه آموزشي بلند جامع و مشترک مساعدت کنند.
اما اتحاديه هاي معلمان از برنامه سارکوزي مثل هميشه انتقاد کردند و نگراني خود را از سياست هاي وي اعلام داشتند. آنها با ريشخند پيام آغاز سال تحصيلي رييس جمهوري فرانسه، آن را به عنوان «مانيفست» صادره براي نظام آموزشي اين کشور در تاريخ روساي جمهوري فرانسه بي سابقه دانستند.
اين اتحاديه ها مواضع سارکوزي را داراي تناقض و فاقد نکات عيني و ملموس عنوان مي کنند.
«پاتريک گونتيه» يکي از اعضاي اتحاديه معلمان فرانسه مي گويد: خطاب پيام سارکوزي همزمان به کساني است که هم مي خواهند مدارس را براي استفاده همگان دمکراتيزه کرده و هم آن را گزينشي کنند ولي نقطه تعادل ميان اين دو را نمي توان در اين پيام يافت.
به نظر گونتيه در پيام سارکوزي تناقض هاي بسياري هست، به عنوان نمونه او از سويي مي خواهد سطح دانش آموزان را بالا ببرد و از سوي ديگر يک نظام گزينشي را براي ورود به مدارس پيش بيني مي کند.
«ژرار آشيري» دبير يکي از اصلي ترين فدراسيون هاي مردمي آموزشي فرانسه گفته است که پيشنهادهاي سارکوزي، معنايي جز گزينشي کردن نظام آموزشي نخواهد داشت.
کارشناسان اين اتحاديه ها بر اين باورند که مقررات و مباني مورد نظر سارکوزي به تضعيف شرايط خانواده ها خواهد انجاميد و خروج از شرايط بحراني را براي آنان مشکل خواهد کرد.
اتحاديه هاي معلمان و کارکنان تحت پوشش وزارت آموزش و پرورش فرانسه رييس جمهوري اين کشور را به غفلت متهم کرده و معتقدند او با چشم پوشي از علل و عوامل شکست ها و عقب ماندگي هاي تحصيلي، موفقيت هاي دانش آموزان را ناشي از مسووليت فردي آنان معرفي مي کند.
اين اتحاديه ها همچنين از اينکه برنامه هاي سارکوزي به حذف 11هزار نفر از معلمان در آغاز سال 2008خواهد انجاميد و يا اينکه «کارت يا نقشه تحصيلي» را از برنامه آموزش ملي فرانسه حذف کرده، اظهار نگراني کرده اند.
يکي از مواضع سارکوزي در اين زمينه که مورد انتقاد فراوان قرار گرفته است، وعده «افزايش حقوق معلمان در برابر کاهش پرسنل و بر اساس اصل شايستگي و کارآمدي» است که از نظر معلمان ضمن اينکه ارفاق ويژه اي محسوب نمي شود، نوعي ابهام را نيز در مورد شايستگي و کارآمدي ايجاد مي کند.
مسوولان اتحاديه هاي معلمان فرانسه از سوي ديگر نگراني خود را در مورد محدوديت پذيرش مدارس راهنمايي نظام جديد (که از سال 1975تاسيس شده است) که حق تحصيل را براي همه دانش آموزان تا سن 16سالگي مقرر مي داشت، اعلام کرده اند.
اين اتحاديه ها با اعتراض به نامه سارکوزي دوره جديد آموزش اين کشور را دوره بازگشت به اقتدارگرايي ناميده اند که طليعه آن را پيش از اين آقاي سارکوزي در زمان وزارت کشورش به مردم و معلمان نشان داده است.
اتحاديه آموزگاران "ث.اف.د.ت" فرانسه، تهديد تلويحي کرده که رييس جمهوري بايد به فکر گفت وگو با معلمان و اتحاديه ها باشد. در حالي که شرايط کار و زندگي معلمان سخت است ديگر جايي براي تهديدهاي اينگونه نيست و او بايد بيشتر به فکر وعده هاي خود مبني بر رفاه اجتماعي باشد.
از هم اينک نشانه هاي اعتراض به اين حرکت سارکوزي در جامعه ديده مي شود، چنانکه در گزارش رسانه ها آمده بود که اوليا و مربيان تاکنون چندين مدرسه را در مناطق مختلف فرانسه و در اعتراض به مواضع جديد سارکوزي اشغال کرده و نسبت به تعديل نيروي انساني آموزشي هشدار داده ا ند.